Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie

Geaccordeerd door sociale partners en Nederlandse Arbeidsinspectie

Valgevaar bij steigers

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Labels: 
veiligheid
Beschrijving van het risico: 

Jaarlijks vinden tussen 1.000 en 1.500 ongelukken bij het werken op hoogte plaats. Om het aantal ongevallen te verminderen, is sinds 2004 de richtlijn ‘Werken op hoogte’ van kracht. Werken op hoogte mag alleen vanaf een veilige en ergonomisch verantwoorde steiger, stelling, bordes of werkvloer. Een dergelijke constructie is verplicht wanneer op 2,5 meter hoogte of hoger wordt gewerkt. Een ladder mag in verreweg de meeste gevallen niet meer als werkplek worden gebruikt. Een ladder moet vooral gezien worden als een middel waarmee mensen zich kunnen verplaatsen. In de afvalbranche komt het werken op steigers voor tijdens het verrichten van onderhoud. Met name in afvalenergiecentrales is dat het geval.

De gevaren van werken op steigerwerk bestaan ondermeer uit:

  • van hoogte vallen
  • door een opening van een werkvloer vallen 
  • getroffen worden door een vallend voorwerp 
  • het omvallen van een steiger door onvoldoende verankering 
  • bezwijken of inschranken van een steiger ten gevolge van overbelasting of verkeerde montage
Wet en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenbesluit en -regeling

  • Artikel 3.16 Arbobesluit inzake Voorkomen valgevaar 
  • Artikel 7.4 Arbobesluit inzake Deugdelijkheid arbeidsmiddelen en ongewilde gebeurtenissen
  • Artikel 7.23 Arbobesluit inzake Gebruik van arbeidsmiddelen voor tijdelijke werkzaamheden op hoogte - Algemeen
  • Artikel 7.23b Arbobesluit inzake Specifieke bepalingen betreffende steigers
  • Artikel 7.34 lid 1 Arbobesluit inzake Steigers

Overige regelgeving, normen, richtlijnen en dergelijke 

Op de kwaliteit en de constructie van steigers zijn de volgende normbladen van toepassing. 

  • NEN 6700:2005 Technische grondslagen voor bouwconstructies - TGB 1990 - Algemene basiseisen, inclusief aanvulling A1:2008
  • NEN 6702:2007 Technische grondslagen voor bouwconstructies - TGB 1990 - Belastingen en vervormingen, inclusief aanvulling A1:2008
  • NEN 6710:1991 Technische grondslagen voor bouwconstructies - TGB 1990 - Aluminiumconstructies - Basiseisen en eenvoudige basisrekenregels voor overwegend statisch belaste constructies, inclusief aanvulling A2:2001
  • NEN 6760:2008 Technische grondslagen voor bouwconstructies - TGB 1990 - Houtconstructies - Basiseisen en bepalingsmethoden
  • NEN 6770:1997 Technische grondslagen voor bouwconstructies - TGB 1990 - Staalconstructies - Basiseisen en basisrekenregels voor overwegend statisch belaste constructies
  • NEN 6771:2000 Technische grondslagen voor bouwconstructies - TGB 1990 - Staalconstructies - Stabiliteit, inclusief aanvulling A1:2001
  • NEN 6772:2000 Technische grondslagen voor bouwconstructies - TGB 1990 - Staalconstructies - Verbindingen, inclusief aanvulling A1:2001
Meer informatie: 

Ongunstige werkhouding

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Labels: 
Gezondheid
veiligheid
Beschrijving van het risico: 

Werken in een ongunstige houding is een zware belasting voor het lichaam. Daarbij gaat het zowel om langdurig werken in een op zich goede werkhouding als om het regelmatig aannemen van houdingen waarbij gewrichten in een afwijkende stand komen. De belasting is nog groter als tijdens een ongunstige werkhouding ook kracht wordt uitgeoefend. Beïnvloedende factoren zijn dus de mate waarin de houding belastend is, de tijd dat de houding wordt aangenomen, de krachten die moeten worden uitgeoefend en de mate van afwisseling.
Ongunstige werkhoudingen kunnen het lichaam overbelasten. Rug, spieren, gewrichten en pezen kunnen overbelast raken, waardoor spier- en peesontstekingen of gewrichtsklachten dan wel andere gezondheidsklachten ontstaan.

In machines

Machinisten verrichten fysieke arbeid onder ongunstige omstandigheden en met ongunstige werkhoudingen.. Doordat machinisten een zittend beroep hebben, krijgen ze vaak te weinig lichaamsbeweging. Deze bewegingsarmoede vergroot de kans op onder meer rugklachten, pijnklachten aan pezen, gewrichten en spieren, overgewicht en andere ziekten.

Wet en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 5 Arbowet inzake Risico-inventarisatie en -evaluatie
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht

Arbeidsomstandighedenbesluit en -regeling

  • Afdeling 1 van hoofdstuk 5 van het Arbobesluit inzake Fysieke belasting (art. 5.1 t/m 5.6)

Repeterende bewegingen en RSI

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Labels: 
Gezondheid
veiligheid
Beschrijving van het risico: 

Als kortdurende handelingen een lange tijd achter elkaar worden uitgevoerd kan eenzijdige belasting van bepaalde spiergroepen ontstaan. Dergelijke bewegingen worden repeterend genoemd wanneer zij zich gedurende minimaal twee uur per dag voordoen of minimaal één uur achter elkaar voorkomen. Repeterend bewegen kunnen leiden tot RSI-klachten zoals ontstekingen aan gewrichten, pezen, zenuwen en peesscheden. Er worden mechanische oplossingen ontwikkeld, zoals mechanische belading om fysieke belasting te voorkomen. Dit geeft minder risico’s op zwaar lichamelijk werk, maar het betekent wel een groter risico van repeterende bewegingen en RSI.
Bij het inzamelen met front- en zijladers maakt de belader gebruik van een joystick. Dit soort werkzaamheden zijn gevoelig voor klachten zoals RSI. Bij het gebruik van joysticks dient te worden voldaan aan de ergonomische eisen.
Repeterend bewegen bij rioleringsbeheer betekent met een bepaalde frequentie een korte cyclus doorlopen, zoals: openen van een put, leegzuigen, terugplaatsen van het putdeksel.

Wet- en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 5 Arbowet inzake Risico-inventarisatie en -evaluatie
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht

 Arbeidsomstandighedenbesluit en -regeling

  • Afdeling 1 van hoofdstuk 5 Arbobesluit inzake Fysieke belasting (art. 5.1 t/m 5.6)

Overige regelgeving, normen, richtlijnen en dergelijke 

  • Repeterende bewegingen zijn handelingen met een cyclus van minder dan 90 seconden die langer dan 2 uur per dag worden uitgevoerd of langer dan 1 uur achter elkaar.

Man-made minerale vezels

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Geldig tot: 
15 december 2026
Labels: 
Gezondheid
Beschrijving van het risico: 

Inspectie SZW heeft dit onderdeel goedgekeurd tot uiterlijk 15 december 2026.

Er zijn twee groepen minerale vezels, namelijk:

  1. vezels die van nature voorkomen zoals de verschillende soorten asbest, en
  2. vezels die de mens maakt uit minerale grondstoffen zoals gesteenten, in het Engels de zogenoemde man-made-mineral-fibers (MMMF). De risico's van asbestvezels zijn elders uitgebreid behandeld en hieronder komen alleen de risico's van de niet-natuurlijke minerale vezels aan de orde.

Minerale wolvezels komen vrij bij het bewerken van materiaal zoals glaswol, steenwol en superfijne glasvezels. Deze vezels kunnen op de huid of in de ogen komen. Ze kunnen ook worden ingeademd. De belangrijkste klachten die na aanraking met minerale vezels zoals steenwol en glaswol kunnen voorkomen zijn:

  • Huidirritatie: de irritatie ontstaat door minuscule wondjes doordat vezels in de huid prikken. Daardoor wordt de huid gevoeliger voor infecties en chemicaliën waarmee de huid in aanraking komt. In eerste instantie ontstaat (soms heftige) jeuk. Die jeuk is meestal de volgende dag weer verdwenen.
  • Irritatie van de ogen; door in de ogen te wrijven nemen de klachten toe.
  • Irritatie van de luchtwegen en de longen.

Sommige minerale vezels zoals vuurvaste keramische vezels, hebben kankerverwekkende eigenschappen.

Ook asbest bestaat uit kankerverwekkende minerale vezels waarvan de risico's elders in de arbocatalogus uitgebreid zijn beschreven; zie het risico Asbesthoudend afval.

Wet- en regelgeving: 

Verplichte maatregelen

Bij het verwerken van minerale vezels is het noodzakelijk de volgende maatregelen te nemen.

Alle wettelijke verplichte maatregelen

  • Beschrijven gevaarlijke stoffen en maatregelen in RI&E
  • Voorlichten over irriterend stof

Alle bronmaatregelen

  • Vermijden stof aan de bron

Alle technische maatregelen

  • Bieden goede sanitaire voorzieningen
  • Beperken van stofverspreiding
  • Treffen voorzieningen bedrijfshulpverlening
  • Ventileren hallen

Indien bovenstaande technische maatregelen de blootstelling onvoldoende beperken dan de één van de volgende maatregelen toepassen.

  • Gebruiken overdrukcabine op mobiele arbeidsmiddelen
  • Toepassen sorteercabine

Alle organisatorische maatregelen

  • Minimaliseren aantal blootgestelde werknemers
  • Verbieden roken, drinken en eten tijdens werk
  • Gebruiken werkkleding

Indien er ná het nemen van alle bovenstaande maatregelen volgens de RI&E toch nog risico op blootstelling is, zijn alle maatregelen in de categorie Persoonlijke beschermingsmiddelen van toepassing.

Alle persoonlijke beschermingsmiddelen

  • Voorlichten over persoonlijke beschermingsmiddelen
  • Aanbieden persoonlijke beschermingsmiddelen
  • Gebruiken adembescherming stofblootstelling
  • Gebruiken persoonlijke beschermingsmiddelen
Wet en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 3 Arbowet inzake Arbobeleid
  • Artikel 5 Arbowet inzake Inventarisatie en evaluatie van risico's
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht

Arbeidsomstandighedenbesluit

  • Afdeling 1 van hoofdstuk 4 Arbobesluit inzake Gevaarlijke stoffen (art. 4.1 t/m art. 4.7 en art. 4.10a t/m 4.10d)
  • Afdeling 2 van hoofdstuk 4 Arbobesluit inzake Kankerverwekkende of mutagene stoffen en kankerverwekkende processen (art. 4.11 t/m 4.20)
  • Hoofdstuk 8 Arbobesluit Paragraaf 1 inzake Persoonlijke beschermingsmiddelen (art. 8.1, 8.2 en 8.3)
  • Hoofdstuk 8 Arbobesluit Paragraaf 2 inzake Veiligheids- en gezondheidssignalering (art. 8.4)

Arbeidsomstandighedenregeling

  • Artikel 4.19 inzake Gevaarlijke stoffen
  • Artikel 4.20 inzake Kankerverwekkende en mutagene stoffen
  • Bijlage XIII inzake Lijst met wettelijke grenswaarden met:
    • de definitie van het begrip 'respirabele vezels':
      vezels die langer zijn dan 5 micrometer, met een diameter kleiner dan 3 micrometer en die een lengte/breedteverhouding hebben van meer dan 3/1. Voor minerale wolvezels geldt nog het extra criterium dat de vezels korter moeten zijn dan 200 micrometer.
    • wettelijke grenswaarde van Keramische vezels, vuurvaste: 0,3 vezels/cm³ TGG 8 uur (Lijst B1 vastgesteld op basis van het drempelwaarde-effect)
    • geen wettelijke grenswaarde voor glaswol- of minerale wolvezels (steenwol). De grenswaarde van 2 vezels/cm³, gemeten over een 8-urige werkdag, die tot 1 januari 2007 gold, is het uitgangspunt.
  • Artikel 8.10 en Bijlage XVIII Arboregeling inzake Soorten borden

Normen, richtlijnen en dergelijke

  • Norm NEN4444:2010nl Overdrukfiltersystemen - Eisen voor ontwerp, leveringsvoorwaarden, installatie en gebruik
Meer informatie: 

Aerosolen

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Labels: 
Gezondheid
Beschrijving van het risico: 

Aerosolen zijn zeer fijne vloeistofdruppels of vaste deeltjes die in de lucht zweven en - als de concentratie ervan hoog is - zichtbaar zijn als bijvoorbeeld waternevel, mist of rook. Voorbeelden van situaties waarin aerosolen voorkomen, zijn open beluchtingsbassins, gebruik van een hoge drukspuit, laswerkzaamheden en brand (rook).

Aerosolen blijven geruime tijd in de omgevingslucht zweven, maar zijn niet per definitie schadelijk. Aerosolen kunnen echter schadelijke stoffen en biologische agentia, bijvoorbeeld bacteriën, bevatten. Er is dan een risico voor de gezondheid als aerosolen worden ingeademd.

Let op:

Indien er kans is op de aanwezigheid van de legionellabacterie is het risico Legionella met bijbehorende maatregelen van toepassing. Onderstaande maatregelen zijn alleen van toepassing bij werkzaamheden waarbij geen blootstelling aan legionella kan optreden bijvoorbeeld als de temperatuur van het water gegarandeerd lager is dan 20° Celsius of hoger dan 60 °C.

Wet- en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 5 Arbowet inzake Inventarisatie en evaluatie van risico's
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht

Arbeidsomstandighedenbesluit en -regeling

  • Artikel 4.84, 4.85, 4.87, 4.87a, 4.89, 4.91, 4.93, 4.95 en 4.102 Arbobesluit inzake Biologische agentia
Meer informatie: 

Indien er kans is op de aanwezigheid van de legionallabacterie is het risico Legionella met bijbehorende maatregelen van toepassing.

Verontreinigde grond

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Labels: 
Gezondheid
Beschrijving van het risico: 

Grond die in de afvalbranche wordt verwerkt, is vaak verontreinigd met bijvoorbeeld asbest, zware metalen of minerale oliën; deze zijn slecht of zelfs schadelijk voor de gezondheid. Bij het bewerken, laden of storten van de verontreinigde afvalstoffen kan stof met schadeiljke stoffen zich via de lucht verspreiden. In dat geval is er een kans dat luchtwegen of huid worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen uit verontreinigde grond. Als de verspreiding van stof wordt vermeden en normale hygiënische maatregelen en worden toegepast, zal de kans op effecten op de gezondheid in het algemeen klein zijn, maar kan afhankelijk van de specifieke omstandigheden sterk verschillen. Soms is er sprake van een individuele gevoeligheid of speelt de individuele lichamelijke gesteldheid van een medewerker een rol.

Wet en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 3 Arbowet inzake Arbobeleid
  • Artikel 5 Arbowet inzake Inventarisatie en evaluatie van risico's
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht
  • Artikel 10 Arbowet inzake Voorkomen van gevaar voor derden
  • Artikel 15 Arbowet inzake deskundige bijstand op het gebied van Bedrijfshulpverlening

Arbeidsomstandighedenbesluit

  • Artikel 3.8 Arbobesluit inzake Brandmelding en brandbestrijding
  • Afdeling 1 van hoofdstuk 4 Arbobesluit inzake Gevaarlijke stoffen (art. 4.1 t/m art. 4.7 en art. 4.10a t/m 4.10d)
  • In specifieke gevallen van toepassing: Afdeling 2 van hoofdstuk 4 Arbobesluit inzake Kankerverwekkende of mutagene stoffen en kankerverwekkende processen (art. 4.11 t/m 4.20)
  • van toepassing op werkzaamheden indien de concentratie asbest hoger is dan 100 mg/kg ds: Afdeling 5 van hoofdstuk 4 Arbobesluit inzake Aanvullende voorschriften asbest (4.45a, 4.46, 4.47a)
  • Hoofdstuk 8 Arbobesluit Paragraaf 1 inzake Persoonlijke beschermingsmiddelen (art. 8.1, 8.2 en 8.3)
  • Hoofdstuk 8 Arbobesluit Paragraaf 2 inzake Veiligheids- en gezondheidssignalering (art. 8.4)

Arboregeling

  • Artikel 4.19, 4.20 en Bijlage XIII Arboregeling inzake Wettelijke grenswaarden voor gevaarlijke stoffen
  • Artikel 8.10 en Bijlage XVIII Arboregeling inzake Soorten borden

Normen, richtlijnen en dergelijke

 

Meer informatie: 
  • AI-blad nr. 22 Werken met verontreinigde grond/grondwater
  • Richtlijn CROW-400 Werken in of met verontreinigde bodem

Val- en beknelgevaar

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Labels: 
veiligheid
Beschrijving van het risico: 

Bij rioleringsbeheer is er gevaar voor beknellen, uitglijden, vallen en stoten. Zo bestaat het risico in een open put te vallen, kan het glad zijn op weg naar en op de werkplek, zijn de werkplekken matig of niet verlicht enzomeer. Ook als een eventuele slachtoffer opgehesen moet worden, moet dat op een veilige manier mogelijk zijn. Een ongeval leidt tot letsel variërend van kneuzingen of ernstigere verwondingen zoals botbreuken.

Wet- en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenwet 

  • Artikel 5 Arbowet inzake Risico-inventarisatie en -evaluatie 
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht

Arbeidsomstandighedenbesluit

  • Artikel 3.2 Arbobesluit inzake Algemene vereisten
  • Artikel 7.4 Arbobesluit inzake Deugdelijkheid arbeidsmiddelen en ongewilde gebeurtenissen
Meer informatie: 

Struikelgevaar

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Labels: 
veiligheid
Beschrijving van het risico: 

Bij alle activiteiten in de branche bestaat gevaar voor struikelen en verstappen. Oorzaken zijn vaak oneffenheden, stoepranden, losse voorwerpen en slechte verlichting. Dit komt voor bij inzamelen van afval op de openbare weg. Ook op het terrein van een afvalbedrijf, stortplaats en bij rioleringsbeheer is de kans op verstappen en struikelen aanwezig.

Wet- en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenbesluit en - regeling

  • Artikel 3.11 Arbobesluit inzake Vloeren, muren en plafonds van arbeidsplaatsen
  • Artikel 3.14 Arbobesluit inzake Verbindingenwegen
Meer informatie: 

Begaanbaarheid en zicht

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Labels: 
veiligheid
Beschrijving van het risico: 

De wegen op een stortplaats worden aangelegd tijdens de opbouw van het stortlichaam. Wanneer het stortfront wordt verplaatst, worden ook wegen (deels) verlegd. Doordat wegen op de stortplaats soms slecht begaanbaar zijn kunnen ongevallen plaatsvinden. De ondergrond kan slecht zijn en de wegen zijn soms glad en glibberig. Met name ’s winters is vroeg of laat op de dag op sommige plaatsen te weinig daglicht aanwezig.
Het grootste risico op de stortplaats is kantelgevaar van vrachtwagens.
Voor voetgangers bestaat struikelgevaar door slechte begaanbaarheid.
De gevolgen van het kantelen van een vrachtwagen kunnen beperkt blijven tot materiële schade, maar dit kan ook tot ernstige verwondingen of zelfs overlijden leiden.

Wet- en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 5 Arbowet inzake Risico-inventarisatie en -evaluatie 
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht

Arbeidsomstandighedenbesluit

  • Artikel 3.3 Arbobesluit inzake Stabiliteit en stevigheid
  • Artikel 3.14 Arbobesluit inzake Verbindingswegen 
  • Artikel 6.3 Arbobesluit inzake Daglicht en kunstlicht
  • Artikel 7.8 Arbobesluit inzake Verlichting

Hete leidingen en stoom

Maatregeltype / statusstempel: 
Goedgekeurd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Maatregeltype / statusstempel
Labels: 
veiligheid
Beschrijving van het risico: 

In afvalenergiecentrales komen op veel plaatsen hete stoomleidingen voor. Stoom is zeer heet en leidingen staan onder druk. Oppervlakten boven de 45°C leiden bij aanraking tot een schrikreactie, pijn en bij langere aanraking tot brandwonden. Direct contact met stoom kan tot ernstige brandwonden leiden. Bij storingen kan het voorkomen dat leidingen, kranen of kleppen gaan lekken waarbij stoom onverwachts met grote kracht vrijkomt. Het risico op ernstig letsel is groot als stoomleidingen niet worden veiliggesteld door mechanisch inblokken uit de Lockout/Tagout procedure. Omdat direct contact met hete materialen en vloeistoffen tot ernstig letsel kan leiden, is het van buitengewoon belang dit te voorkomen door het uitvoeren van de verplichte keuring van drukapparatuur, goed onderhoud en regelmatige inspecties.

Definitie van "drukapparatuur" of "drukapparaten":

drukvaten, installatieleidingen, veiligheidsappendages en onder druk staande appendages, inclusief, voor zover van toepassing, de elementen die bevestigd zijn aan onder druk staande delen, zoals flenzen, tubulures, koppelingen, steunconstructies, hijsogen. Zie artikel 2 van richtlijn 2014/68/EU voor de definities van drukvaten, installatieleidingen, veiligheidsappendages en onder druk staande appendages.

Wet en regelgeving: 

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 3 Arbowet inzake Arbobeleid

Arbeidsomstandighedenbesluit en -regeling

  • Artikel 3.15 Arbobesluit inzake Markering gevaarlijke plaatsen
  • Artikel 4.6 Arbobesluit inzake Voorkomen van ongewilde gebeurtenissen
  • Artikel 7.9 Arbobesluit inzake Hoge en lage temperatuur
  • Artikel 8.4 Arbobesluit inzake Algemene vereisten veiligheids- en gezondheidssignalering

Overige regelgeving, normen, richtlijnen en dergelijke

  • Warenwetbesluit Drukapparatuur 2016
  • NEN-EN-ISO 13857:2008 nl Veiligheid van machines – Veiligheidsafstanden ter voorkoming van het bereiken van gevaarlijke zones door bovenste en onderste ledematen
  • NEN-EN 563:1997 Veiligheid van machines - Temperaturen van aan te raken oppervlakten. Ergonomische gegevens om temperatuurgrenswaarden voor hete oppervlakten vast te stellen

Pagina's